ON.KZ. Блог пользователя Didar Amantay

ПРЕДИСЛОВИЕ ОЛЖАСА СУЛЕЙМЕНОВА К ФРАНЦУЗСКОМУ ИЗДАНИЮ

Didar Amantay — Tue, 10 Jan 12 10:15:20 +0600

Господину Никита Струве

Дидар Амантай – один из самых популярных казахских писателей нового поколения. Я не верю в слишком молодых прозаиков. По моему убеждению, романист начинается с сорока, когда уже есть определенный жизненный стаж, опыт мечтаний, надежд, любви и разочарований.

Дидар как раз в таком возрасте. И до своей первой книги прошел все начальные классы школы жизни – получил аттестат зрелости по окончании десятилетки в сельской школе, отслужил положенный срок в армии, учился в политехническом институте, окончил философско-экономический факультет университета. Поучился в Институте театра и кино: считает, что прозаик должен владеть искусством монтажа как кинорежиссер.

На качестве его рассказов, повестей, романов сказывается философский склад ума автора, умение лапидарно и емко, почти карандашным наброском создать красочный образ персонажа, обрисовать сюжетную ситуацию.

Еще одна особенность, отличающая его от многих коллег – он любит читать. «Особенно нравятся французские авторы!»

Надеюсь, что его первая книга на французском языке найдет своего читателя во Франции.

Олжас Сулейменов,

Писатель,

Посол, Постоянный Представитель

Республики Казахстан при ЮНЕСКО

Париж, октябрь 2011г.

"Махамбет философиясы"

Didar Amantay — Wed, 12 Oct 11 10:35:31 +0600

«Махамбет философиясы» атты бес томдықтың екінші томын дайындап жатырмын.

Кітапқа екі роман — «Тоты құс түсті көбелек», «Топ шеңгел», үш-төрт әңгіме және қырықтан астам философиялық эсселер енетін болады.

Сонымен қатар, жиырма жасыма дейін жазған өлеңдерімді де аталмыш томға түгел қосып отырмын.

Қасым хан, Кенесары хан және Сыздық төре туралы үш роман жазғым келеді

Didar Amantay — Fri, 05 Aug 11 20:06:14 +0600

Арманым — Қазақ хандығының соңғы қаһармандары — Қасым хан, Кенесары хан және Сыздық төре туралы романдар жазу.

Әрине, үш туындының ішіндегі негізгісі — Кенесары жайлы шығарма.

Кенесарының жорыққа шақырған дауысы он тоғызыншы ғасырдан әлі естіліп тұрғандай болады: бұл енді — зады, рухани ізденіске, ұлттық мүдде үшін күресе білуге, білімге талпынуға, ғылымға ұмтылуға шақырған бабамыздың үні деп білемін!

Кенесары — қазақ мұратының көрінісі — тәуелсіздіктің символы!

Latyn qarpi - mening bolashagym!

Didar Amantay — Sun, 24 Jul 11 14:03:42 +0600

Men prozany latyn qarpimen zhazuga qazir daiynmyn.

Bukil shygarmalarymdy da aqyryndap latyn qarpine koshiruge azirmin.

"ГҮЛДЕР МЕН КІТАПТАР" СТАМБҰЛДА ЖАРЫҚ КӨРДІ

Didar Amantay — Fri, 24 Jun 11 18:05:50 +0600

Қазақ әдебиеті өзінің әлемдік әдебиеттегі тұғырынан қай заманда да тайған емес. Азаттықтың астарлы күресі алғы шебінде болған және қазақ ой мен сөзінің мәйегіне айналған кешегі әдебиетте сан елдің тіліне аударылып, сан мың сананы толғандырғаны ақиқат. Тәуелсіздік жылдарында да төл әдебиет жаңа кеңістіктегі сапарын жалғап келеді. Әдебиет — құнарлы ойдың, сәулелі сананың мәңгілік көші болса, сол көштің лек басынан жазушы Дидар Амантайды көреміз.

Қазақ оқырманынан лайықты бағасын алып, қазақ прозасының көкжиегін кеңейткен жазушының «Гүлдер мен кітаптар» атты кітабы ғалым Әбдуақап Қараның аудармасымен Түркияда жарық көріп отыр. Стамбұлда шығып отырған кітапқа «Гүлдер мен кітаптар» романы мен «Төлеутай ақсақалдың немересі» әңгімесі енген. Ал, жыл соңына қарай Францияда аталған кітаптың француз тіліндегі аудармасы сол елдің оқырмандарына жол тартпақ.

Қазақ жазушысының шығармаларының еуропа оқырмандарымен қауышуы қазақ әдебиетінің олжасы екені анық.

«Абай-ақпарат»

МНЕНИЕ РЕЖИССЕРА ЕРМЕКА ШИНАРБАЕВА

Didar Amantay — Fri, 17 Jun 11 11:33:44 +0600

Автор сценария – Дидар АМАНТАЙ, Газиз НАСЫРОВ

Режиссер – Газиз НАСЫРОВ

Оператор – Сапар КОЙЧУМАНОВ

Полнометражный художественный фильм «Гакку», законченный в производстве в 2010 году, являет собой поразительное явление для современного казахского кинематографа. С одной стороны, он сильно отличается от всего нынешнего кино: повествование неспешно, характеры героев тщательно прописаны, много внимания уделяется тексту, особенно закадровому авторскому тексту. В современном кино такая стилистика давно не применяется, кажется архаичной и даже устаревшей. Современная публика настолько отвыкла от такого кино-языка, что многим зрителям покажется трудным воспринимать такую картину и такой способ киноповествования. Потому что кино сегодня не решается предложить зрителю работать во время просмотра. Времена такого авторского кино прошли.

Законы американского кинематографа, где публика во всех случаях должна чувствовать себя комфортно и никогда не напрягаться, требуют от современного фильма таких приемов, когда зрителю должно быть понятна история и приятно смотреть весь фильм. Фильм «Гакку» с самого начала предлагает зрителю думать и вспоминать прошлое. Публика должна обязательно знать и помнить некоторые основополагающие имена, книги, фильмы, идеи, которыми жило наше общество в последние тридцать-сорок лет. Если зритель не помнит или не знает этого необходимого набора культурных ценностей – то ему трудно понять этот фильм.

Я сказал, что, с одной стороны, фильм сильно отличается от всего сегодняшнего кино. А с другой стороны – он очень связан с историей кино, с историей общества и нашей культуры в целом. Когда смотришь «Гакку» – ты обязательно вспоминаешь имена выдающихся деятелей культуры нашей страны. Они говорили, писали, снимали о том же самом: о времени, о судьбе, о поколении, об изменчивости человеческого характера. Фильм возвращает нас к тому серьезному и глубокому разговору о главных темах нашей жизни, который прервался лет двадцать назад. Прервался тогда, когда в кино, литературу, живопись, театр пришло новое тогда и очень агрессивное течение пост-модернизма.

«Гакку» – фильм, отрицающий пост-модернисткое прошлое. Он утверждает ценность классического настоящего, он возвращает нас к ценностям вечного времени.

Оттого фильм так точно и красиво снят. Я давно уже не видел такого изысканного изображения. Каждый кадр фильма напоминает достижения больших операторов прошлого века: продуманная схема света, отточенная композиция кадра, графические портреты героев…

Фильм заслуживает внимательного анализа в драматургии, режиссуре, работе с текстом, монтаже, композиции и структуре сюжета. Я думаю, что это прежде всего заслуга литератора, автора сценария Дидара Амантая. Во всей конструкции фильма видна его упрямая воля сделать необычный – и в то же время глубоко традиционный фильм. Я предполагаю, что волей сценариста фильм снимался на русском языке. Герои говорят по-русски потому, что этот язык также является одной и важных примет того времени, о котором говорит фильм. «Мы тогда все говорили по-русски!» – словно вспоминает герой то время. Это сейчас уже казахский язык, родной язык героев, возвращается в нашу жизнь, становится его чудесной нормой, приобретает утраченные на время права. А тогда… тогда мы все говорили по-русски. И это дает фильму и еще одно важное качество – он возвращает нас в то время, когда мы все были серьезны и правильны!

Можно много и бесконечно анализировать многие качества этого фильма. Совсем не хочется говорить о его недостатках. Как в каждом фильме, в нем есть свои пробелы и недостатки. Но о них говорить сейчас не стоит. Потому что пройдет пару лет, фильм дозреет – и его нынешние недостатки могут превратиться в его достоинства…

О чем сейчас важно сказать – это о способе продвижения фильма к зрителю, современному зрителю не только Казахстана, но и всех наших соседей. Я уверен, что у такого необычного фильма сейчас найдутся очень горячие сторонники и поклонники. Надо только продвигать фильм так, чтобы он встретился со своей публикой.

Надо провести в прессе и на телевидении несколько дебатов, обсуждений с подготовленными и образованными зрителями. Такое внимание к фильму сможет обратить внимание нынешнего зрителя к такому рожу кино. Надо дать публике знак – мы возвращается к серьезному кинематографу.

Премьерные показы фильм надо провести в нескольких небольших залах, с участием прессы и критики. Надо готовить фильм к выпуску на дисках и выложить его в интернете. И надо обязательно готовить его серьезную теле-премьеру на самом популярном на сегодня телеканале «Казахстан».

Вот несколько кратких тезисов, которые мне хотелось бы высказать после первого просмотра фильма «Гакку». Я выражаю благодарность авторам фильма за попытку серьезного и неспешного разговора о главных темах. Во многом эта попытка удалась – и она заслуживает нашей поддержки.

Ермек Шинарбаев

Режиссер

ОСОБОЕ МНЕНИЕ ДАРЕЖАНА ОМИРБАЕВА

Didar Amantay — Tue, 14 Jun 11 09:18:57 +0600

Фильм “Гакку” ( «ФЭФ» ) Газиза НАСЫРОВА по роману «Гакку» Дидара АМАНТАЯ о периоде распада Советского Союза и его последствиях, о переоценке ценностей, о поисках смысла жизни молодыми философами, оказавшимися между двумя эпохами.

Время перемен для них оказалось катастрофой, пронизанной социальной драмой и личной трагедией. На фоне разрушения и цинизма молодые философы пытаются придать осмысленность своей жизни, а также – найти предначертанную судьбу.

Поскольку это – первая попытка философствования в казахском кино – хотелось бы, чтобы фильм «Гакку» («ФЭФ») участвовал во многих международных кинофестивалях, представляя одно из новых направлений в нашем разнообразном и многожанровом кино.

По сути, это своеобразная попытка философского осмысления тех социальных реалий, свидетелями которых явились герои фильма.

Сам факт появления подобного фильма для казахского кино — событие новое, необычное; а в плане киноязыка я бы даже сказал рискованное, но судя по результату, вполне оправданное.

Работа достойная для представления ее на самые авторитетные международные кинофестивали.

Дарежан Омирбаев

кинорежиссер, член Союза кинематографистов РК,

лауреат премии «Особый взгляд» Каннского кинофестиваля

СИНОПСИС КИНОКАРТИНЫ «ГАККУ»

Didar Amantay — Sun, 12 Jun 11 18:03:16 +0600

СИНОПСИС

События происходят накануне 2000 года. В обществе обсуждается предстоящий конец света. Два друга выпускники философского факультета Темирлан и Костя после получения диплома остаются жить в общежитии. Их любимой темой для размышления становится время. Они договариваются с комендантом сдавать одну из комнат в общежитии по часам. Клиенты приходящие в их комнату – одинокие люди – слесарь проводит девушку сомнительной репутации, актриса своего поклонника, инкассатор прячется здесь с дырявыми от пуль долларами, после неудачного ограбления банка налетчиками. Они расплачиваются за час аренды «комнаты любви» чем могут. Так у ребят собираются эквиваленты времени – от продуктов питания до мобильных телефонов. Но их предприятию приходит конец, когда в общежитие вселяются абитуриенты. Так в их жизни появляется Рита. Костя влюбляется в девушку. Это чувство становится катализатором его идеи о поступке, который может стать началом нового отсчета времени. Костя предлагает однокурсникам ограбить сбербанк. Но смогут ли друзья-философы в действительности совершить это?

РЕЖИССЕРСКОЕ ВИДЕНИЕ

Название фильма можно перевести с казахского языка как «веселье перед драматической развязкой». Это эмоциональная атмосфера картины.

Герои студенты-философы пытаются не быть наблюдателями и укротить время, которое цинично выбросило их на обочину.

Сама картина решена в виде борьбы содержания с формой повествования. Такая спорность, по мнению авторов, должна вызывать не согласие в душе зрителя.

Одним из лейтмотивов фильма стала сцена уничтожение дивана. Это одновременно и поиск, и уничтожение истории. Физическая и духовная работа как психологический аудит прошлого, ведущий к конформизму.

«ГАККУ» ПРИМЕТ УЧАСТИЕ В ММК

Didar Amantay — Sun, 12 Jun 11 17:24:51 +0600

Фильм «Гакку» примет участие в Международном московском кинофестивале в конкурсной программе «Перспективы», который пройдет с 23 по 29 июня. Режиссер Газиз Насыров, автор сценария Дидар Амантай. Жюри фестиваля программы возглавит Миролюб Вучкович, член Европейской киноакадемии, основатель и директор фонда по продвижению авторского кино.

Название фильма можно перевести с казахского языка как «веселье перед драматической развязкой». Картина повествует о двух друзьях — выпускниках философского факультета, Темирлане и Косте, которые накануне 2000 года, в разгар обсуждений предстоящего конца света, пытаются не быть наблюдателями и укротить время, которое цинично выбросило их на обочину.

Газиз Насыров будет лично представлять картину на фестивале.

Interview, данное "Казахстанской правде"

Didar Amantay — Sat, 28 May 11 16:18:31 +0600

Сюжет и герои? Нет – стиль!: http://www.kazpravda.kz/c/1306443775

Мое интервью в газете "Казахстанская правда", пятница, 27 мая 2011 года, №168-169, Сюжет и герои? Нет – стиль!:

Didar Amantay — Fri, 27 May 11 16:27:05 +0600

Вышло интервью. Спасибо коллегам, лично — Татьяне В. Костиной!

Надеюсь, мое интервью не оставит вас равнодушными.

Сюжет и герои? Нет – стиль!: http://www.kazpravda.kz/c/1306443775

33 ММКФ приглашает фильм "ГАККУ"

Didar Amantay — Wed, 25 May 11 14:40:20 +0600

Недавно из Москвы получил письмо следующего содержания:

" Добрый день, уважаемый господин Д.АМАНТАЙ!

Генеральная дирекция и Отборочная комиссия 33 Московского Международного Кинофестиваля, который состоится в период 23 июня по 02 июля 2011 года, имеет честь пригласить фильм «ГАККУ» Газиза Насырова в Официальную программу «Конкурс „Перспективы“ 33 ММКФ».

Думаю, что это хорошая награда для создателей фильма.

Қаламгер және кітап дүкені

Didar Amantay — Fri, 26 Nov 10 15:16:59 +0600

"Қарқаралы басында" атты кітап бүгін «Атамұра» (Абылайхан, 75, Гоголь қиылысы, 279-17-06) дүкендеріне түсті. Құдай қаласа, кітапты іздеген оқырман болса, келесі аптада «Меломан» сауда орындарынан да табылып қалар.

www.didaramantay.kz сайтына байланысты айтарым: сайттың безендіру жұмыстары толық аяқталып біткен жоқ. Келер жылы жарық көріп қалар деген үміттемін.

Полиграфиялық кітап және электрондық нұсқа

Didar Amantay — Thu, 25 Nov 10 23:18:20 +0600

Кітабымның электрондық нұсқасы бар, бірақ, ол — PDF пен INDIZAIN форматында. WORD-те емес. Сондықтан, болашақта оны WORD форматына ауыстырып жатсам, www.didaramantay.kz сайтында жариялаймын деп ойлаймын.

Әзірше, бес мың данамен жарық көрген аталмыш туынды кітап дүкендеріне түсіп жатыр.

Dauren QUAT pen Aidos SARYM

Didar Amantay — Wed, 24 Nov 10 22:17:34 +0600

Бұл екі азаматқа "Қарқаралы басында" атты кітабыма көмектескен ақпараттық қолдаулары үшін рақмет айтамын. Ағайындар, www.abai.kz Интернет-сайтын оқыңдар!

Дәурен екеуіміздің кафелерде түнұзақ әңгімеміз таусылмаушы еді… Үстел ортасында жылтырап өлмеусіреген шам жанып тұрады, екі адамның жалғыздығын ұққан жалқы дос, үзіліп бара жатқан оқшау үмітімізге нағыз серік сол ғана секілді көрінетін. Екеуімізді күзетіп түні бойы көз ілмейді. Қайран менің үмітімді жаққан, есімде сүлдері ғана қалған, аласапыран түннен аман-есен алып шыққан ұмытылмас асыл шам — маздақ отым!

Менің "БИСКВИТ" романым...

Didar Amantay — Wed, 24 Nov 10 21:10:24 +0600

Қазір мені тағы бір аласапыран роман алаңдатып жүр. Атауын «Бисквит» деп қойдым. Бисквит — торт, балкүлше, қант тоқаш жасағанда қолданылатын кондитерлік нан. Тәтті нан. Роман — сол бисквит тәрізді — бойға қуат беретін не ас емес, не тілді үйіртіп, дәмін алатын тойымды күлше-тоқаш та емес. Осындай бір — «воздушный роман». Оқыған соң, не туралы оқығаныңды ұмытып та қаласың… Бүгінгі әдебиет-өнердің ұсақтап бара жатқан солғын бейнесі, ақырына келе жатқан, талай ғасырлар сомдалған Кітаптың, асыл кітаптың қамырықты пішіні, образы секілді. Аяусыз тағдырының, өшкен өмірінің көрініс-белгісі сияқты. Астрономияда, үлкен масштабты физикада — алып жұлдыздар қуатын тауысып, толық жанып біткен соң, солып, қаңқасына сүйеніп — сүйегіне ғана ілініп тұрады екен… Екінші тараптан, «Бисквит» романы — сағыныш туралы таусылмайтын, шексіз айтыла беретін ұзақ жыр, қисса тәрізді. Осы бір асқақ сезім жайлы түрлі бисквиттің әртүрлі дәмі тәрізді әр тарауы әрқилы әңгімелейді...

“Қарқаралы басында”. Проза кітабым жарық көрді

Didar Amantay — Wed, 17 Nov 10 22:42:44 +0600

ПРЕСС-РЕЛИЗ

23 қараша, 2010 жыл, Ш.Айманов атындағы “Қазақфильм”киностудиясы, “Кино алаңы” мәжіліс залы, сағат 15.00. Қатысушылар: Мурат Әуезов, Сатыбалды Нарымбетов, Әлмира Наурызбаева, Әлия Бөпежанова, Дидар Амантай.

Қара күздің соңы – қараша айында, қазақтың белгілі жазушысы, қара сөздің шебері, кинодраматург Дидар Амантайдың “Қарқаралы басында” атты проза кітабы жарық көріп отыр.

Одан басқа, кітаптың “Қосымшалар” бөлімінде әр жылдары орыс тілінде жазылған философиялық эсселері мен төрт ақ өлеңі топтастырылған. “Гүлдер мен кітаптар”романы туралы Герольд Бельгер (орысша) мен Әлия Бөпежанованың (қазақша) сын мақалаларын да осы кітаптың сол бөлімінен табуға болады.

Мемлекеттік “Дарын” сыйлығының лауреаты, “Тарлан-Үміт” сыйлығының сахибы Дидар Амантайдың бұл кітабы – бес томдық шығармалар жинағының алғашқы томы. Автор алдағы бес жыл бойы шығармаларын әр жылда бір-бір томнан шығарып отыруды өзіне мақсат тұтып отыр.

Тағы бір айта кетер жайт, ұлы замандасымыз, ақын, мемлекет және қоғам қайраткері Олжас Сүлейменовтің келер жылы Дидардың бір роман, бір повесть және он бес әңгімесінен құралған шет тіліндегі (французша) алғашқы кітабын Париж қаласында жарыққа шығару ойы бар екендігі.

Қазір Үрімші қаласында Әкімбай Жапарұлының тікелей араласуымен ҚХР Шынжаң “Жастар-өрендер” баспасы Дидар Амантайдың “Гүлдер мен кітаптар” романы мен “Мен сізді сағынып жүрмін” повесін біріктіріп, бір кітап есебінде шығаруды қолға алып жатыр.

Бүгінгі күні елге белгілі аудармашы Қайша Тәбәрікқызы Дидар шығармаларын қытай тіліне аудара бастады.

Сіздердің назарларыңызға ұсынылып отырған кітаптың, сонымен қатар, қазіргі таңда орыс, неміс, түрік, араб, ағылшын және кәріс тілдеріне тәржімәланып жатқанын айта кеткен жөн.

Проза, кинематограф және көсемсөз жанрын қатар ұстанған Дидар Амантайдың бұл кітабы, бір тараптан, қаламгердің оқырман қауым алдындағы есебі тәрізді екені рас. Әлем әдебиетіндегі сонарлап келе жатқан жаңа ағым-бағыттар, жалпы, прозаның тағдыр-талайы, түрлі ұлт прозасындағы қалыптасқан машық, кезеңдік жазу мәнерлері мен сюжеттік желі, тәсіл және атфосфера, бәрі-бәрі бүгінгі баспасөз мәслихатының тақырыбы болары сөзсіз.

Ұйымдастыру комитеті

Шамшад Абдуллаев: "Атмосфера и стиль"

Didar Amantay — Mon, 20 Sep 10 18:05:24 +0600

Меніңше, бірінші кезекте — машық тұр, машық атмосфераны туғызады. Атмосфера барда — ешқандай сюжеттің қажеті жоқ...

Ғазиз Насыров және оның "Гәкку" фильмі

Didar Amantay — Wed, 18 Aug 10 20:07:03 +0600

Менің досым Ғазиз Насыров, Құдайға шүкір, биыл «Гәкку» фильмін аяқтап қалады.

Фильм тоқсаныншы жылдары ешкімге қажет болмай қалған философия факультетінің түлектері туралы.

Бір шытырман уақиғаны баяндайды...

Фильмді көрсем, жастық шағым есіме келеді. Себебі, сол бір жылдар — аумалы-төкпелі, баянсыз, дағдарыс жылдары еді. Шын дағдарыс, сөз жоқ, тоқсаныншы жылдар болатын.

Бірақ, фильм Уақыт пен Болмыс жайлы… Уақыт жақсы көрген там үйіңді, әсемпаз шаһарыңды, жолайырықтағы аспалы көпірлерді, құрлықтарды, қоршаған ортаны, содан соң — бақыт іздеген сені — құмға, шаң-топыраққа айналдырып жібереді. Сосын, он сегіз мың ғалам ішінде шаң-тозаңдардың бірі боп, мәңгіліктің қойнауына — жалмауыздың аузына түскендей — жұтылып кете бересің...

Гәкку-өмір… Бір-ақ сәт дүние. Бар өмірің, әрі кетсе, сол бір аққулардың шырқаған гәккулеріндей ғана. Ұзақтығы да бір әннің қайырмасындай.

Гәккулетіп жүргендер — жоқтауын айтып тіршілікпен қоштасып бара жатқандай көрінеді. Көгілдір аққу да сыңарынан айырылғанда, қиқулап биік мұнарға өрмелеп ұшып, көк зеңгірдің төріне шығып алады екен, содан кейін — құлдилап төмен құлайды деген дерек бар.

Гәкку — қашанда соңғы ән...

Адам өмірі — «Гәкку» әні. Фильм әуелі «ФЭФ» деп аталып еді. Менің «Гәкку» деген кітабымның желісіне құрылған. Құдай бұйырса, туынды келер жылы жарық көретін екінші томға еніп қалар деп отырмыз.

"Назқоңыр"

Didar Amantay — Tue, 17 Aug 10 20:06:48 +0600

Жалпы, мен болашақта өзіме ұнаған, әлем әдебиеті әңгімелерінен құралған «Назқоңыр» атты проза кітабын шығарғым келеді.

Мүмкін, бұл әңгімелер жинағына қазақ прозасынан «Көксерек», «Шұғаның белгісі», «Зәуреш», «Ақтоқым», «Күзгі бұралаң жол», «Боранды түнде» және "Қос шалқар" еніп қалар, деп ойлаймын...

Егер де белгілі бір баспа қызығушылық танытса, мен аталмыш жинақты тез арада құрастырып берер едім.

АҚЫНДЫҚ ПРОЗА (Поэтическая проза)

Didar Amantay — Mon, 16 Aug 10 21:09:42 +0600

Меніңше, проза бес түрге бөлініп, бес дәрежеден тұрады:

1) Әлеуметтік-антропологиялық проза (4-орында, мысалы, "Қоңыр күз еді", «Ай-Петри ақиқаты», «Казино»);

2) Коммерциялық проза (5-орында, мысалы, «Заһир»);

3) Фантастикалық проза (3-орында, мысалы, «Оң қол»);

4) Метафизикалық-философиялық проза (2-орында, мысалы, «Шыңырау», "Қайдасың, қасқа құлыным", «Көксерек»);

5) Ақындық проза (Поэтическая проза, 1-орында, мысалы, "Қос шалқар", «Ақтоқым», «Аңыздың ақыры»);

Прозаның патшасы — шоқтығы биік ақындық проза, екінші тараптан, ақындық проза дегеніміз ақ өлең немесе кәдуілгі әсем поэзия, жыр, қисса.

Ален Роб-Грийе

Didar Amantay — Sun, 15 Aug 10 20:45:32 +0600

«Я владею всего лишь манерой письма».

Париж бен Хемингуэй

Didar Amantay — Fri, 13 Aug 10 21:47:31 +0600

Мен Эрнест Миллер Хемингуэйді түгел оқыдым десем, артық айтқандық болмас еді. Машықта, жалпы, проза саласында Эрнест Хемингуэй — қамырықты Альбер Камю, беймаза Жан-Поль Сартр, қиссашы Габриэль Гарсиа Маркес, данышпан Хорхе Луис Борхес секілді — менің кітаби ұстазым болды… Арманшыл Антуан де Сент-Экзюпери, аса мәнерлі Ален-Роб Грийе, көреген пәлсапашы Франц Кафка… аталмыш жазушылардың есімін автомобиль іргесінен өтіп бара жатқанда дүкен терезелерінен көріп қалсам, жүрегімді сағыныш шымшып, есіме — жастық шағым, студенттік өмірім, қатты жақсы көрген, жүзі, көзі, бейнесі ыстық, тоқсаныншы жылдары енді бойжеткен асыл қыздарым, құрбы-құрдас, дос-жарандарым — келеді. Сол кезде — түндей ауып, таңдай атып — өте шыққан, артында еш белгісі жоқ адасқақ күндерім, махаббат, қызық мол жылдарым қапылыс жадыма оралады… Содан қалған белгі осы жазушы-қаламгерлердің есімдері мен шығармаларының аттары ғана тәрізді. Хэм атамыздың мына бір ыстық сөзін сол бір қызықты жылдары алғаш оқыған едім… Қайта оқыған сайын жүрегімді біреу қолымен ұстап сипағандай толқып кетемін, тебіреніп, көңілім алабөтен босап, елегізіп, кеудемнен — тыныш, көкірегімнен маза кете бастайды...

«Если тебе повезло и ты в молодости жил в Париже, то, где бы ты ни был потом, он до конца дней твоих останется с тобой, потому что Париж — это праздник, который всегда с тобой».

Алматыға да айтылғандай...

Жастық шағымнан маған адал боп қалған дос осы Алматы ғана секілді көрінеді...

Сайымжан Еркебаев туралы

Didar Amantay — Tue, 10 Aug 10 10:12:59 +0600

Кезінде, бір қазақ басылымында жорналшы қызметінде жүргенде, Сайымжан Еркебаевтің мына бір сөзін қойын дәптеріме түртіп қойыппын, бірақ қайдан алдым, дәл қай жылы екені анық көрсетілмепті: "Қазақ болғанына өкінетін қазақтар ауылда туады да, қазақ болғанына арланатын қазақтар қалада туады"...

Герман Мелвилл

Didar Amantay — Mon, 09 Aug 10 22:57:34 +0600

Зовите меня Измайлом… Мелвиллдің атақты «Моби Дик немесе Ақ Кит» романы осылай басталады. Бұл — әлем әдебиетіндегі ең ұлы бастаудың бірі де бірегейі деген сөз бар. Сол, ақырында, — расқа шықты… Қазіргі шығармалар уақиға басталмай жатып-ақ, пафос айтып — тұман жіберіп, позаға отырып алады, сосын, сенің өзінше кісімсіген автормен сөйлескің де келмей қалады.

Джек Керуак: "Опустошение ангелов"...

Didar Amantay — Mon, 09 Aug 10 22:34:02 +0600

Джек Керуак есімінде бір мұң бар секілді көрінеді де тұрады… Jack Kerouac кемел прозаны шымырлата отырып, ақыры — өлеңге айналдырды. Сөздері маржандай тізіліп «Desolation Angels» жүрек қылын шертеді, көңілге шер байланады, өзекті қасірет дерті жарады...

Опустошение ангелов… бірдеңе ала да, қоса да алмайсың.

Хорхе Луис Борхес: "По поводу классиков"...

Didar Amantay — Thu, 05 Aug 10 09:38:27 +0600

Меніңше, Хорхе Луис Борхестің «По поводу классиков» деген еңбегіндегі аңдатпасына мына шығармалар жақсы қосымша болар еді: «Дон Кихот», «Моби Дик немесе Ақ Кит», «Албастылар», «Ағайынды Карамазовтар», «Фиеста», «Жүз жылдық жалғыздық», «Над пропастью во ржи», "Ұлы Гэтсби", «В поисках утраченного времени», «Абай жолы», «Кішкентай бекзада», «Бамбуктың үні, өріктің гүлі», «Жағажай» (“Пляж"), «Ақтоқым», «Антонов алмалары», «Періштелер күйзелісі» (“Опустошение ангелов").

Карлос Фуэнтес

Didar Amantay — Tue, 03 Aug 10 21:59:25 +0600

Жақында латынамерикалық магиялық әдебиеттің бір атасы — Карлос Фуэнтестің шағындау бір кітабын оқыдым… «Инстинкт Инес» деген кітап, алып бара жатқан ештеңесі де жоқ, десек те, ішінде бірнеше машық бар, бір тәсілден екінші дәстүрге қаламгер оңай көшіп, бұрқыратып жазып кете береді. Тынысы кең, суреті анық, ойы астарлы. Бірақ, суық, үнемі емес, ара-арасында бір салқындық, бөтендік сезіліп отырады. Гюстав Флобер сияқты. Қалиханның «Ақтоқымындай» емес, Буниннің «Антонов алмаларындай» емес, Шамшадтың (Абдуллаев), досым еді — айта кеткенімді айыпқа бұйырмассыздар, «Жексенбідегі жарығындай» емес...

Суық, салқындық та пафос тәрізді өнердің жауы екен. Толстой ақсақал математикаға емес, әдебиетке дәлдік аса қажет екенін айтып еді… себебі үнемі ойды, қимыл-қозғалысты дәл бейнелейтін сөзді іздеуің керек.

Қазір пафос мақалалардан, ауыз-екі әңгімелерден көптеп естіле бастады.

Жүректің қылындай нәзік ой-сезім, машық, шеберлік оқшау, үркесоқ көрінбей, көп айқайдың ішінде естілмей, тұңшығып, булығып барады. Сұңғыла дауыстар өшті, шулаған, күшенген пафостың дабысы бүкіл сақараны жаңғыртып, басылмай тұрған секілді.

Шындық ақырын айтылуы тиіс, оның күші айқайында не сыбырында емес, шындықтың күші — шындығында...

Қазақ тілді бозбала, біз - Махамбетпіз!

Didar Amantay — Tue, 03 Aug 10 10:21:20 +0600

Кезінде, «Махамбет философиясы» деген эссе жазып едім, сол ойға түсіп отыр. Аталмыш дүниеде: "Қазақ тілді бозбала, біз — Махамбетпіз!" деп жазыппын...

Сол әлі рас.

"ҚАРҚАРАЛЫ БАСЫНДА": роман, повесть, әңгімелер, эсселер, өлеңдер...

Didar Amantay — Fri, 30 Jul 10 15:18:52 +0600

Тақауда "Қарқаралы басында" атты проза кітабым жарық көреді. Құдай қаласа, қыркүйек айында кітап дүкендеріне түсетін шығар. Бес томдықтың бірінші кітабы. Томас Элиот жақсы кітап жүз дана таралыммен шығуы қажет деп айтқан екен...

Бұл қаншалықты дұрыс?